śni procesyjne, Legenda o świętym Aleksym, Skarga umierającego, Dialog mistrza Polikarpa ze Śmiercią, roty sądowe, statuty ziemskie i inne akty prawne, Wiersz o zachowaniu się przy stole, pieśni miłosne, Chytrze bydlą z pany kmiecie i inne (cf. Michałowska 2003: 161–640). Wiele spośród Najważniejsze motywy w wierszu Słoty. „O zachowaniu się przy stole” to wiersz stanowiący doskonały przykład świeckiej literatury dydaktycznej średniowiecza. Dzieło przedstawia zasady (sztukę) ucztowania, co w ówczesnej Europie było motywem bardzo popularnym i wielokrotnie podejmowanym (zachowało się wiele łacińskich utworów Hagiografia jest to nurt literatury średniowiecznej, który zajmował się opisem żywotów świętych. Nazwa pochodzi od greckich słów hagios graphein (pisanie o świętych). Utwory o zabarwieniu hagiograficznym pisano w celach parenetycznych, dydaktycznych. LITERATURA PARENETYCZNA (z gr. parenesis - zachęta, nakłanianie do czegoś "O zachowaniu się przy stole" Z Natalia Szawejko klasa 1gC e e 5 o autorze Jest to tekst z ok. 1400 roku, zatem ze średniowiecza. Wiersz został podpisany przydomkiem "Słota", w związku z tym, wiersz przypisuje się szlahcicowi o imieniu: Przecław Słota Urodził się ok. 1375 roku, a XV w. - O ZACHOWANIU SIĘ PRZY STOLE - Zapis pochodzi z roku 1415. Jest to najdawniejszy ze znanych wierszy obyczajowo-dydaktycznych. Rozpoczyna się i kończy apostrofą do Boga. Zawiera wskazówki co do zachowania się przy stole. TEMAT: Savoir - vivre przy stole. CEL OGÓLNY: Wychowanek poszerza i wzbogaca wiedzę i umiejętności z zakresu savoir- vivre przy stole CELE SZCZEGÓŁOWE: Wychowanek utrwala wiedzę z zakresu zasad obowiązujących przy stole zarówno w roli gościa jak i gospodarza, kształtuje właściwe nawyki grzecznościowe " Wiersz o zachowaniu się przy stole " XV w. To najstarszy polski wiersz o świeckim charakterze . Pochwała biesiady łączy się tu z nauką właściwego , dwornego , zachowania się przy stole . traktat - o etykiecie ( dobrym zachowaniu ) - pochwał a kobiet , który moc pochodzi od Matki Boskiej , pierwsza karykatura obżartucha w Polsce. O ZACHOWANIU SIĘ PRZY STOLE 61 *** Gospodnie, da mi to wiedzieć, Bych mogł o tem cso powiedzieć, O chlebowem stole. Zgarnie na się wszytko pole, Cso w stodole i w tobole, Cso le się na niwie zwięże, To wszytko na stole lęże. Przetoć stoł wieliki świeboda: Staje na nim piwo i woda, I k temu mięso i chleb, I wiele jinych potrzeb Wiersz Słoty to pierwszy utwór poświęcony zasadom savoir vivre, czyli ogłady (inaczej to: maniery, bon ton, konwenanse, kindersztuba) w historii polskiej kultury. Dotyczy zachowania się przy stole podczas różnego rodzaju spotkań i biesiad towarzyskich. Przy stole siadywano według starszeństwa, piastowanego urzędu i zasług. Za zabytki piśmiennictwa okresu staropolskiego (średniowiecze) uznawanych jest kilkadziesiąt pozycji, z których najważniejsze to: Bulla gnieźnieńska, Księga henrykowska, Bogurodzica, Kazania świętokrzyskie, Psałterz floriański, roty sądowe, Kazania gnieźnieńskie, wiersz O zachowaniu się przy stole, list miłosny Służba ma poafM. Autorstwo i czas powstania Autorem wiersza „O chlebowym stole” jest Przecław Słota (Złota), szlachcic pochodzący z ziemi łęczyckiej, który w latach 1398-1400 sprawował funkcję burgrabiego oraz podstarościego w Poznaniu. Związany był silnie z dworem Tomka z Węgleszyna. Swoje nazwisko zdradza on w ostatnich wersach utworu: Też, miły Gospodnie moj,Słota, grzeszny sługa twoj,Prosi za to twej miłości,Udziel nam wszem swej radości. Amen. Dzięki temu, że udało się zidentyfikować autora utworu, zdecydowanie łatwiej jest określić czas powstania dzieła. Ponieważ Słota zmarł w 1419 roku, wiersz musiał powstać jeszcze przed tą datą, a więc najpewniej w okolicach roku 1400. Rękopis został znaleziony przez Aleksandra Brücknera w 1889/1890 roku, podczas badań nad zbiorami Biblioteki Publicznej w Petersburgu. Interpretacja i analiza Wiersz Słoty „O chlebowym stole”, czy też „O zachowaniu się przy stole” wpisuje się w nurt średniowiecznej poezji świeckiej. Tematyką wiersza są zasady prawidłowego zachowania podczas dworskiej uczty. Słota nie tylko podsuwa wskazówki związane z savoir-vivre, ale też nie szczędzi krytyki tym, którzy tym zasadom się sprzeniewierzają. W słowach pełnych ironii gani poeta ludzi, którzy zasiadając do stołu myślą wyłącznie o napełnieniu żołądków strawą, zapominając o etykiecie, szacunku dla kobiet i osób zasłużonych. Bardzo ważnym rytuałem, pomijanym przez licznych ludzi z dworskiego kręgu, było wspólne mycie rąk przed posiłkiem, które służyło nie tylko celom higienicznym, ale stanowiło też, zgodnie z relacją Słoty, rytuał, podczas którego członkowie uczty mogli poznać się nawzajem i ustalić hierarchię przy stole. Przekonując mężczyzn do pełnego czci zachowania względem kobiet, przechodzi autor do pochwały kobiet jako źródła radości i cnoty. Szczególny szacunek dla kobiet wynika wyraźnie z kultu maryjnego: Ot Matki Boże tę moc mają,Iż przeciw jim książęta wstająI wielką jim chwałę koli czci żeńską twarz,Matko Boża, ji tym odarz (...). Widać tu też wpływ średniowiecznej kultury rycerskiej, która cechowała się silnym poszanowaniem dla kobiety będącej wzorem cnót. Literaturoznawczyni, Elwira Buszewicz, dopatruje się w wierszu także inspiracji łacińskim tekstem Frowinusa, „Antigameratus”, który z kolei poświęcony był krytyce obyczajów i stanowił swego rodzaju poradnik stosownego zachowania. Rozwiń więcej Tytuł: „O zachowaniu się przy stole? = „O chlebowym stole” Autor: Przecław Słota (Złota) to szlachcic z Gosławic. Był burgrabią puławskim i znawcą dworskiej kultury zachodu, zna obyczaje dworskie i biesiadne. Czas powstania: około 1400 r. Gatunek: poemat dydaktyczno-obyczajowy Założenia autora: Wiersz stanowi próbę przeniesienia na grunt Polski obyczajów zachodnich, w zakresie biesiadowania i kultu kobiet. To pierwszy polski savoir-vivre, czyli podręcznik wzorowych manier. Utwór powstał na większą chwałę bożą dlatego zaczyna się i kończy modlitwą Treść wiersza „O zachowaniu się przy stole”: Na początek autor zwraca się w formie inwokacji do Boga/Gospodarza aby pozwolił mu coś powiedzieć o chlebowym stole. Podobnie kończy też utwór. Na początek zachwala obfitości, które znalazły się na stole. Wspomina też jak ważne jest znaczenie posiłków. Poucza wszystkich jak zasiadać do stołu, co jest pewnego rodzaju rytuałem. Słota krytykuje złe obyczaje, sugeruje, że należy prowadzić towarzyską rozmowę, usługiwać damom przy stole, mieć czyste ręce. Nie należy jeść zbyt łapczywie, wybierać najlepszych kąsków. Nie należy nakładać dużych porcji, trzeba jeść małymi kąskami i tylko tak aby się najeść. Wspomina także o zajmowaniu miejscy przy stole, zgodnie ze stanem i urodzenie. W drugiej części wskazuje na kult dla kobiet, który wynika z kultu dla Matki Boskiej. Należy szanować kobiety bowiem dają mężczyznom radość i dobroć. Kobiety także powinny zachowywać się nienagannie. Na koniec Słota przedstawia się i zwraca się do Boga/Gospodarza o wspólne radowanie się przy stole. Elementy religijne: kult matki Boskiej Amen Znaczenie utworu w literaturze polskiej: najwcześniejszy utwór polski o tematyce obyczajowej, jako pierwszy polski utwór edukacyjny, pierwszy utwór polski, w którym autor się przedstawia, ważny dokument mówiący o dworskiej etykiecie. Liryka osobista i patriotyczna Słowackiego 57. Omów lirykę osobistą i patriotyczną Juliusza Słowackiego. Juliusz Słowacki był wielkim patriotą i mimo złego stanu zdrowia pragnął uczestniczyć w walce o wolność swej ojczyzny. Nie mógł tego czynić z bronią w ręku, więc wziął w tę dłoń pióro. Wybuch powstania listopadowego powitał wierszami patriotycznymi, wśród których na szczególną uw... Mieszczanie i wieś w "Przedwiośniu" “PRZEDWIOŚNIE” S. ŻEROMSKIEGO Przedwiośnie polskiej państwowości Wiosna to odzyskanie wolności, rozkwit na nowo państwa polskiego po 123 latach niewoli. Utwór stanowi sumę obserwacji politycznych i społecznych, państwowości, która narodziła się na nowo. Konfrontacja mitu szklanych domów z rzeczywistością. Śledząc losy Cezare... Elementy grupy społecznej Najistotniejszymi elementami grupy są: - Wielość jednostek – jednostka sama w sobie nie może być grupą – muszą istnieć jakieś szanse interakcji czyli wzajemnych oddziaływań między członkami grupy. Osoby mogą oddziaływać nie tylko na inne osoby ale także na interakcje pomiędzy innymi osobami. Np. jeśli w rodzinie rodzi się dziec... Geneza oświecenia Geneza oświecenia w Polsce związana jest z kryzysem sarmatyzmu oraz jego politycznymi i kulturalnymi skutkami. Należy do nich zaliczyć szlachecki republikanizm i parlamentaryzm za wszystkimi narosłymi przez wieki deformacjami. Krytykowano także literaturę bezkrytyczną i pełną ozdobnego pustosłowia. Bezprzykładna anarchia, pozorny charakter szlac... Pośrednicy w dystrybcji AGENT HURTOWY To pośrednik hurtowy nie stający się właścicielem produktu, realizujący funkcje służące głównie nawiązywaniu kontaktów handlowych, komunikowaniu się oraz uwzględnianiu warunków transakcji miedzy wytwórcami, a detalistami, otrzymujący wynagrodzenie od angażującego ich podmiotu (np. producenta). Wśród nich wyróżniamy: brokerów, agent... Motyw śmierci w literaturze Śmierć__________ Śmierć - Z biologicznego punktu wi¬dzenia śmierć jest nieodwracalnym ustaniem wszystkich czynności życio¬wych. Literatura jednakże ujmuje to zjawisko jako znaczący element ludz¬kiej egzystencji, powód cierpienia i stra¬chu ludzkiego, a także jako wielką taje¬mnicę. Ludzie od zawsze próbowali wyobrazić s... Krótka interpretacja wiersza "Ulica towarowa" Gałczyńskiego \'\'Ulica towarowa\'\' Wiersz ukazujący typową robotniczą ulicę w typowej robotniczej dzielnicy. Początkowo dominuje atmosfera sielanki. Puste w dzień ulice zapełniają się dopiero wieczorem. Jednak idylliczny nastrój szybko ulega zmianie. W oparach alkoholu, w mgłach ulica przeradza się w coś przerażającego poetę. Dla robotników nie ma alternat... Hołd powstańcom w "Gloria victis" TEMAT: Hołd powstańcom styczniowym w „Gloria victis”. Na Polesie Litewskie przyleciał wiatr, nie był tu 50 lat, pytał drzewa o zdarzenia. Usłyszał historię wielkiej bitwy, po której została zbiorowa mogiła, na niej mały krzyżyk. Dowódcą był wódz na miarę Leonidasa - Romuald Traugutt. Nie o nim jednak opowiadają drzewa, lecz o dwóc... O zachowaniu się przy stole - analiza i interpretacja O zachowaniu się przy stole Przecława Słoty - wiadomości wstępne Wiersz o zachowaniu się przy stole to jeden z najcenniejszych zabytków literatury staropolskiej. Jest to pierwszy znany polski utwór o tematyce świeckiej. Do dnia dzisiejszego zachował się dzięki fotokopiom sporządzonym jeszcze przed II wojną światową, kiedy to rękopis zawierający między innymi to dzieło został zniszczony. Utwór funkcjonuje pod dwoma tytułami:... więcejO zachowaniu się przy stole - Przecław Słota Gospodnie, daj mi to wiedzieć, Bych mogł o tem cso powiedzieć, O chlebowem stole. Zgarnie na się wszytko pole, Cso w sto[do]le i w tobole, Cso le na niwie zwięże, To wszytko na stole lęże; Przetoć stoł wieliki świeboda, Staje na nim piwo i woda, I k temu mięso i chleb, I wiele jinych potrzeb, Podług dostatka tego, Kto le może dostać czego. Z jutra wiesioł nikt nie będzie, Aliż gdy za stołem siędzie, Toż wszego myślenia zbędzie; A ma... więcej